 |
Terka – malownicza wieś z krwawą historią
17 września 1944 roku do Terki wkroczyły trzy sotnie Ukraińskiej Powstańczej Armii. Wieś, do tej pory żyjąca w napięciu wojennego czasu, stała się miejscem stacjonowania banderowców. Od razu przystąpiono do działań na polskich domach rozwieszano obwieszczenia. W imieniu tzw. „sądu wojennego” nakazano, aby wszyscy Polacy od 14. roku życia stawili się na zebranie w szkole. Groźba była jasna: kto nie wykona rozkazu, zostanie rozstrzelany. Zgromadzenie w budynku szkoły budziło w mieszkańcach grozę. Wszyscy byli przekonani, że to preludium do masakry. Po pewnym czasie na salę wszedł banderowski sotnik, a wraz z nim miejscowy pop. Obaj rozmawiali przyciszonym głosem. Treści ich rozmowy nikt nie poznał, ale po dłuższej chwili pop opuścił budynek. Wtedy sotnik ogłosił, że wszyscy mogą wracać do domów z wyjątkiem trzech osób, które zatrzymano. Byli to:
Franciszek Bogacki, syn Michała,
Franciszek Bogacki, syn Józefa,
Maria Gankiewicz, żona Franciszka, polskiego partyzanta.
Zaczęły się brutalne przesłuchania. Sotnik pytał o kontakty z partyzantką i rozkazy przekazywane z lasu przez Franciszka Gankiewicza. Gdy nie uzyskał odpowiedzi, która by go zadowoliła, całą trójkę zamknięto w piwnicy. Potem kolejno wyciągano ich na dalsze przesłuchania tym razem połączone z okrutnym biciem kijami. Katowani do nieprzytomności, półżywi zostali porzuceni w piwnicy. Przeżyli, ale zdrowie utracili na zawsze.
Franciszek Gankiewicz wspominał później:
„Wielu było przekonanych, że to ich ostatnia chwila w życiu. (…) Banderowcy bili całą trójkę do nieprzytomności. Półmartwych pozostawiono w piwnicy. Wszyscy ocaleli, ale zdrowie stracili na zawsze. Być może oprawcy sądzili, że nikt z nas nie przeżyje.”
Dlaczego jednak Polacy w Terce nie zostali wymordowani tego dnia? Odpowiedź tkwi w kulisach rozmowy sotnika z popem. Jak później ustalono, pop został wcześniej ostrzeżony przez Mikołaja Kunickiego, dowódcę polskiego oddziału partyzanckiego, działającego w rejonie. Kunicki jasno zapowiedział: jeśli UPA dokona rzezi Polaków w Terce, jego ludzie dokonają odwetu na ludności ukraińskiej w tej lub sąsiednich wsiach. To właśnie ta groźba sprawiła, że duchowny interweniował u sotnika. Dzięki temu wielu Polakom udało się ocalić życie.
Tak zaczynały się krwawe rządy UPA na ziemi bieszczadzkiej od zastraszania, przez bicie i tortury, po mordy i spalenia całych wsi.
Komentarze
Prześlij komentarz