Był 18 stycznia 1945 roku. Zima trzymała w uścisku Tworylne. Z gór zstępował długi sznur ludzi sotnia „Bira”. Rozkaz ukarać zdrajców, którzy ośmielili się okazać litość Polakom. Gałuszkowie zostali wyciągnięci z chyży. Starszy gospodarz próbował jeszcze tłumaczyć, że tylko ludzkie serce kazało im pomóc, ale odpowiedzią był cios siekierą w plecy. Kobieta krzyczała, dzieci płakały, a oprawcy pędzili ich pod rozłożyste drzewa na skraju wsi. Tam, przy blasku pochodni, odbyła się makabryczna egzekucja. Po chwili ciała drżały, konwulsje miotały nimi jeszcze długo. Wiatr kołysał nimi w ciemności, a w ciszy słychać było tylko skrzypienie gałęzi. To miała być przestroga dla całej wsi. Potem przyszła kolej na Marię Kucharz i jej dzieci. Wyciągnięto ich z kryjówki. Związano im ręce. Bose stopy zapadały się w śnieg. Zabrano ich tak jak stali. Ruszyli. Popychali ich kolbami. Mróz szczypał, śnieg wdzierał się między palce stóp, krew znaczyła drogę śmierci. Dzieci płakały, Maria szeptała modlitwy, które ginęły w wichrze. Co kilka kroków jedno z nich upadało. Rózia miała dopiero 5 lat i już szła na śmierć. Maria klękała, podnosiła je, błagała, by pozwolono im zostać, by oszczędzono chociaż najmłodsze. W odpowiedzi dostawała uderzenie. Las przyjął ich w swoje milczenie. Tam, w mrozie i ciemności, skończyło się życie kobiety i jej dzieci. Nikt nie wrócił, by wskazać miejsce ich grobu. Śnieg przykrył ślady, a czas zasypał pamięć. Dziś w Tworylnem nie znajdziemy żadnej tablicy ani krzyża, który przypominałby o tamtej nocy. Prócz ruin dzwonnicy i resztek folwarku , kamiennych piwnic i cmentarzy nie ma nic.
Stara aleja lip, która dawniej prowadziła do centrum wsi, kończy się teraz na kamiennych rumowiskach. Pod korzeniami drzew leży ziemia przesiąknięta krwią, a wiatr, zdaje się nieść echem krzyki sprzed lat. Nie ma już ludzi, którzy pamiętali Marię i jej dzieci, Gałuszków, sąsiadów, Ale kamienie pamiętają. Drzewa pamiętają. Ta ziemia nie zapomniała. Kiedy staje się tam o zmierzchu, cisza jest tak gęsta, że zdaje się mówić własnym głosem. Jakby niewidzialni świadkowie wciąż opowiadali swoją historię głosem, którego nikt nie chce słuchać.
Od publikacji opisu tej zbrodni minęło już kilka lat. Pamiętam, co wydarzyło się wtedy. Jak zwykle w takich przypadkach, wylała się tradycyjna fala hejtu i szyderstw.
Nie spodziewałem się jednak, że po latach wydarzy się coś, co nada tej historii zupełnie nowy wymiar. Odezwała się wnuczka która miała wspomnienia przekazane przez osobę, który przeżyła tamte wydarzenia. Tym człowiekiem był jej dziadek, Antoni Kucharz.
Doświadczył tragedi, która dotknęła jego rodzinę. Zabrał ze sobą tę historię daleko od Bieszczadów, na północ Polski, gdzie został deportowany w ,, Akcji Wisła,, i próbował ułożyć sobie życie na nowo
Nie wszystkie szczegóły opowiedział swoim bliskim. To co przekazał przetrwało jego śmierć.
Rodzina jest dziś rozproszona po północnej Polsce. Pomorskie, Warmińsko-Mazurskie, Zachodniopomorskie. Daleko od miejsca, w którym wszystko się zaczęło od Tworylnego. Antoni Kucharz urodził się właśnie tam. Zmarł w 2015 roku, mając 88 lat. Później jego życie związało się z okolicami Dobrego Miasta. Miała polskie i ukraińskie korzenie. Nie wiadomo jednak dokładnie, które z rodziców było polskiego, a które ukraińskiego pochodzenia. Mówił doskonale po polsku i ukraińsku, a do osiemnastego roku życia chodził do cerkwi. Ojciec został zamordowany przez banderowców dużo wcześniej w lesie. Okoliczności tej śmierci pozostają nieznane.
W dniu tragedii wraz z dwoma siostrami przebywał w innym miejscu oddalonym o kilkanaście kilometrów. Kiedy dowiedział się co się wydarzyło nigdy tego nie wybaczył zbrodniarzom. Przez całe życie nosił w sobie pamięć o rodzinie która została zamordona przez banderowców. . Losy sióstr które ocalały również rozeszły się w różne strony. Jedna z nich trafiła na roboty przymusowe do Niemiec.. Po wojnie pozostała w Norymberdze, wyszła za mąż za Niemca i urodziła dziecko. Przez wiele lat rodzeństwo nie miało ze sobą kontaktu. Dopiero dzięki Czerwonemu Krzyżowi udało się odnaleźć. Wnuczka Antoniego poznała tę ciotkę. Siostra dożyła około dziewięćdziesięciu lat. Los drugiej siostry pozostaje bardzo mało znany. Znalazła się na terenie Związku Radzieckiego, być może została tam deportowana, a być może również trafiła na roboty przymusowe. Z listu Czerwonego Krzyża wynikało, że wyszła za mąż i miała dwie córki. Później kontakt się urwał.
Antoni był człowiekiem lasu, gór i przyrody. Bieszczady pozostały w nim na zawsze, choć życie zaprowadziło go daleko od rodzinnych stron.
Kochał San, lasy, wędrówki, grzyby, ryby i ptaki. Wnuczce pokazywał ptaki, uczył ją rozpoznawać grzyby i przekazywał wiedzę, której nie znajdzie się w żadnym podręczniku.
W okolicach Olsztyna potrafił wstać o trzeciej lub czwartej nad ranem, żeby iść nad Łynę na ryby. Łowił szczupaki i jazie. W domu żona smażyła ryby na ciężkiej, żeliwnej patelni. Miał szczególny stosunek do zwierząt. Ptaki chętnie przylatywały do niego, bo zawsze o nich pamiętał. Nawet koty i inne zwierzęta zdawały się wyczuwać jego łagodność. Miasto nigdy nie było jego prawdziwym miejscem. Myślami wracał w Bieszczady do lasów, gór i rzek, które nosił w sobie przez całe życie. „Bieszczady w ogniu”. Miał stary egzemplarz tej publikacji. Znał ją niemal na pamięć i czytał wnuczce. Przy niej zobaczyła go płaczącego. Człowieka twardego, honorowego, który na co dzień nie okazywał emocji. Po śmierci dziadka wnuczka zabrała książkę. Zachowała ją do dziś. Ile wspomnień kryło się w tych pożółkłych kartkach. Ile historii ,nazwisk, twarzy i historii, których dziadek nie zdążył już opowiedzieć. W tym człowieku trauma i wspomnienia zostały do końca życia. Po latach przyjechał w Bieszczady. Poszukiwał śladów rodziny która została zamordowana. Bezskutecznie. Niczego nie udało się ustalić. I tylko pamięć przetrwała...Antoni tak bardzo kochał swoją matkę że córka została nazwana jej imieniem. Wnuczka na drugie ma Maria... Coś co w książkach zajmowało kilka zdań. Dziś uzupełniam pamięci tych którzy swoją krwią zarośli Bieszczadzką ziemię...
Komentarze
Prześlij komentarz