 |
Bieszczady, Beskid Niski i Pogórze Przemyskie to kraina cerkwi. Wpisane w te ziemie jak modlitwa w ciszę poranka, jak mgła w doliny, jak ślad ludzkiej obecności, której już nie ma. Przez wieki stały tu wioski, w nich ludzie, a w sercu prawie każdej cerkiew. Dziś wiele z nich przepadło zostały tylko fundamenty porośnięte mchem, krzyże przechylone przez wiatr, kamienie, co pamiętają modlitwy i płacz. Ale te, które przetrwały, nadal stoją jak strażnicy czasu. Wznoszone najprostszymi narzędziami siekierą, dłutem, piłą ręczną. I choć minęły wieki, ich sylwetki wciąż zachwycają. Budowa cerkwi w tym w była zawsze wydarzeniem niezwykłym. Zanim wbito pierwszy kołek pod fundament, starszyzna wsi zbierała się na naradę. Wybór miejsca nie był przypadkowy. Szukano „miejsca spokojnego” gdzie ziemia „oddychała” lekko, a woda nie stała. Często to były wzgórza, czasem skraj lasu, gdzie rosły lipy lub dęby. Ludzie wierzyli, że drzewa te chronią od piorunów i złych duchów. Zdarzało się też, że miejsce pod cerkiew wskazywał sen komuś przyśniła się Matka Boska, albo światło zapaliło się samo na łące.
Gdy już ustalono miejsce, wbijano cztery kołki w ziemię, w narożach przyszłej cerkwi, a potem pop zapraszał wiernych do pierwszej modlitwy. Ziemię kropiono wodą święconą, a w jej czterech rogach zakopywano garść ziemi z cmentarza by świątynia miała pamięć przodków. Cerkiew musiała być z drewna żywego z drzew ściętych zimą, gdy soki były nisko. Najlepiej nadała się jodła, rzadziej dąb. Drwale nie ścinali drzewa od razu najpierw je znacząc, odmawiali modlitwę. Mówili:
„Nie na opał cię ścinam, drzewo, ale na chwałę Bożą.”
Czasem kładli pod pień chleb by duch lasu nie mścił się. Belki przygotowywano na miejscu, ręcznie, bez gwoździ. Łączono je na „jaskółczy ogon” albo „na zamek”, jak u dawnych cieśli z Huculszczyzny. Każdy majster miał swoją tajemnicę jak kłaść zrąb, by cerkiew stała jak najdłużej. Budowa była dziełem całej wsi. Jedni nosili drewno, inni lepili gliną szpary między belkami, kobiety gotowały dla robotników, a dzieci zbierały kamienie pod fundament. Gdy stawiano kopuły i krzyże, pop święcił budowlę, a ludzie przynosili chleb i sól. Krzyże stawiano przy śpiewie gdy wiał mocny wiatr mówiono że, „przynosił Ducha Świętego”. Każda cerkiew była trochę inna, ale wszystkie miały w sobie ten sam porządek świata od dolnego zrębu po kopułę, wszystko symbolizowało przejście od ziemi do nieba. Dlatego nikt nie śmiał przeklinać w cerkwi, ani nawet w jej cieniu. Kiedy budowa była ukończona, odprawiano pierwszą liturgię. Ludzie przynosili ikony, świece, a dzieci kwiaty z łąk. Cerkiew „słuchała” modlitw, jej drewno pachniało żywicą i świeżym dymem z kadzidła. Od tej chwili była już nie tylko domem Bożym, ale częścią wsi .
Komentarze
Prześlij komentarz