 |
6 sierpnia 1944 roku Baligród przeżył swój sądny dzień. Upowska sotnia wymordowała wtedy ponad czterdziestu mieszkańców. To jednak nie był koniec krwawych rządów ludzi spod znaku tryzuba na tych terenach. Ludzie mówili, że Bóg zapomniał o Baligrodzie. Nie było dnia, by ktoś nie zaginął bez śladu lub by gdzieś w okolicy nie odnaleziono zmasakrowanych ciał. Niektórzy zaczęli nazywać miasteczko Diabligród. Śmierć przychodziła niespodziewanie nikt nie znał dnia ani godziny. Mieszkańcy żyli w ciągłym strachu. W nocy opuszczali swoje domostwa, szukając schronienia w gęstych zaroślach nad potokiem, często spędzając noc w zimnej wodzie. Strach był silniejszy niż chłód. Posterunek Milicji Obywatelskiej w Baligrodzie nie gwarantował pełnego bezpieczeństwa, ale stanowił ostatnią iskierkę nadziei.
Noc z 31 lipca na 1 sierpnia 1945 roku była wyjątkowo ciepła. Banderowcy postanowili rozprawić się z milicjantami. Około godziny 22 rozpoczął się atak z każdej strony. Wartownicy nie dali się zaskoczyć. W niebo wystrzeliła biała rakieta, a z okien posypał się grad kul. Przewaga była ogromna kilkudziesięciu napastników przeciw kilku obrońcom. Mimo to milicjanci odrzucili wezwanie do poddania się, świadomi, że „obietnice” uratowania życia mogły być złudne. Każdy schował do kieszeni po dwa naboje na wszelki wypadek. Rozgorzała brutalna walka. Dym i kurz utrudniały celowanie obu stronom. W środku budynku ludzie dusili się od pyłu i dymu, ściany odbijały karabinowe kule, a granaty tylko chwilowo spowalniały natarcie banderowców. Padał pierwszy obrońca. Struga krwi barwiła podłogę, a nie było czasu, by przykryć rannych choćby płaszczem. Amunicji było coraz mniej. Niektórzy po cichu szepcali modlitwę, inni robili rachunek sumienia. Ostatnie spojrzenia na rodzinne zdjęcia, nadzieja, która umiera ostatnia to wszystko towarzyszyło tym, którzy wytrwali.
Blady świt nad Baligrodem nadszedł o piątej rano. Ogień banderowców wyraźnie osłabł. Słychać było głośne rozkazy, pojedyncze strzały – tak obchodzili się z ciężko rannymi. Napastnicy odstąpili, podpalając po drodze polskie domostwa. Po ponad siedmiu godzinach walki kilku milicjantów i członków ORMO odparło atak, choć nie wszyscy przeżyli. Pamięć o tych wydarzeniach upamiętniała tablica zawieszona na budynku posterunku w lutym 1986 roku. Brzmiała:
„Obrońcom posterunku MO w Baligrodzie (31.07–1.08.1945), milicjantom i członkom ORMO, którzy w latach 1945–1947 w bojach z bandami UPA walczyli o utrwalenie władzy ludowej.”
W rzeczywistości wielu z obrońców było wcześniej w Armii Krajowej. Nie walczyli o władzę ludową walczyli o życie, rodziny i ziemię, na której mieszkali od pokoleń.
Pamiątkowa tablica na posterunku w Baligrodzie, jak dziesiątki innych, została zdemontowana. Tłumaczy się to ustawą dekomunizacyjną. Czy zasłużyli na taki los? Dziś możemy ich wezwać tylko do Apelu Cieni, bo w Apelu Poległych nie ma dla nich miejsca.
Komentarze
Prześlij komentarz