Jaskinia nad potokiem: Niezwykłe losy bieszczadzkiej Julii

 


Słońce chyliło się ku zachodowi. Wieś szykowała się do snu. Od kilkunastu dni sotnie grasujące w okolicy nasiliły swoje zbrodnicze działania. Nikt nie był pewny jutra. Aniela i Józek byli młodym małżeństwem. Przed nimi całe życie, lecz od wielu dni nocowali poza domem. Tuż przy potoku znajdowała się niewielka jaskinia. Wejście było tak wąskie, że ledwo się mieścili, a korzenie drzew porastających skarpę doskonale maskowały kryjówkę. Józek dodatkowo zasłaniał otwór kawałkiem kłody. Można było przejść metr od wejścia i niczego nie zauważyć. Tego wieczoru pierwsza weszła Aniela. Krzyknęła z przerażenia. W kryjówce ktoś już był. Skrzesali ogień. W rogu siedziała mała skulona dziewczynka. Przerażenie mieszało się z niedowierzaniem. Skąd się wzięła? Czy ktoś jeszcze zna ich kryjówkę? Pytań było wiele, odpowiedzi żadnej. Józek zatarasował wejście. Dziecko nie miało więcej niż dwa, może trzy lata. Jak się nazywasz? Gdzie są twoi rodzice?  pytała Aniela. Dziewczynka milczała jak zaklęta. Całą noc zastanawiali się, co zrobić. Nasłuchiwali w trwodze, czy ktoś jeszcze się pojawi. Do świtu nic się nie wydarzyło.Rankiem ostrożnie usunęli maskowanie kryjówki. Wychodzili już na zewnątrz, gdy usłyszeli cichy, płaczliwy głos: Mamo…Aniela nie wytrzymała. Wróciła, wzięła dziewczynkę na ręce i przytuliła. Nie wiedzieli, jak się nazywa. Dali jej imię Julia. Od tego dnia w jaskini ukrywali się już we troje.

Nie tracili nadziei, że ktoś będzie jej szukał. Jednak pewnej nocy, gdy księżyc świecił jasno, usłyszeli tętent końskich kopyt. Józek wyjrzał, by się upewnić. Kilku mężczyzn w polskich mundurach zatrzymało się nieopodal. Nawoływali: Jeśli ktoś jest w pobliżu, niech wyjdzie! Jesteśmy polskim wojskiem, potrzebujemy pomocy! Trwało to dłuższą chwilę. Józek jednak usłyszał, jak porozumiewali się po ukraińsku. To był fortel. Banderowcy nie przebierali w sposobach.Nad ranem dowiedzieli się, że zamordowano dwie osoby w ich wsi. Julka cały czas była z nimi. Pokochali ją jak własne dziecko. Sąsiadom powiedzieli, że to córka siostry Józka, zamordowanej przez banderowców, a dziecko ocalało cudem. Nie wiedzieli wtedy, jak blisko byli prawdy.

Postanowili przenieść się bliżej Komańczy. Aniela miała tam ciotkę, która ukryła ich z małą na strychu. Tak doczekali czasów, gdy wreszcie mogli żyć spokojniej. Nie chcieli oddawać Julki do sierocińca. Załatwili wszystkie formalności – stali się pełnoprawnymi rodzicami.Przysięgli sobie, że gdy dziewczyna podrośnie, powiedzą jej prawdę. Julka wyrosła na piękną pannę. Kiedy według metryki skończyła szesnaście lat, Aniela uznała, że jest gotowa. Pewnego wieczoru usiadły razem. Matka opowiedziała jej całą historię. Obie płakały. Julka powiedziała wtedy słowa, które Aniela zapamiętała na zawsze: Zawsze będziecie moimi rodzicami.Dziewczyna kochała jazdę na rowerze. Latem zapuszczała się w odludne rejony. W jednej z wysiedlonych wsi odkryła dorodne maliny. Zwoziła je całymi koszami.

Pewnego dnia, gdy tam dotarła, zobaczyła na fundamentach dawnej chaty mężczyznę. Zlękła się. Obok niego leżał plecak i bukiet polnych kwiatów. Ciekawość jednak przemogła lęk. To on odezwał się pierwszy: Nie bój się. Mieszkałem tu kiedyś. Miałem żonę Polkę. Sam jestem Rusinem, rodowitym Bojkiem. Żonę i córkę zamordowali upowcy. Wyjechałem z wysiedlonymi na ziemie zachodnie. Wracam tu co roku. To wszystko, co mogę dla nich zrobić…Opowiadał spokojnie, choć w głosie pobrzmiewał ból.Czy znasz kogoś, kto wynajmuje kwatery?  zapytał w końcu.  Przez lata sypiałem w szałasie, ale już nie te lata…Julka podała adres.Pod wieczór mężczyzna zapukał do drzwi. Gospodyni wskazała mu pokój i zaprosiła do stołu. Jadł łapczywie, widać było, że jest głodny. A potem zaczęła się jego opowieść.

Pewnego dnia przyszli i kazali mi zabić żonę i córkę mówił.  Ula była Polką. Postanowiłem szukać dla nich schronienia. Żona miała ukryć się z małą do czasu mojego powrotu. Znalazłem ją na skraju lasu. Boże, jak oni ją męczyli… Córki nie było. Musieli zabrać ją do lasu. Szukałem, pytałem ludzi – przepadła jak kamień w wodę. Gdy zaczęły się wysiedlenia, dołączyłem do transportu. Wyjechałem na zachód. Ożeniłem się ponownie, mam żonę i dwójkę dzieci. Ale nigdy nie zapomniałem Uli i Oleńki. Córkę poznałbym na końcu świata. Miała znamię pod ramieniem. Anieli wypadła z rąk szklanka. Józek pobladł. Zaczęli wypytywać o szczegóły. Nie było wątpliwości. Przed nimi siedział ojciec Julki Łzy płynęły wszystkim. Julka – Oleńka  poznała swoją prawdziwą datę urodzenia. Miała osiemnaście lat. Była dorosła i mogła decydować o sobie.Tej nocy nikt nie spał. Opowieściom nie było końca. Julka Oleńka została ze swoimi przybranymi rodzicami. Ojca, jego żonę i rodzeństwo odwiedzała, kiedy tylko mogła. On także przyjeżdżał do Anieli i Józka. Stali się rodziną w pełnym tego słowa znaczeniu.Julka ukończyła medycynę w Krakowie. Dziś pani Julia jest już na zasłużonej emeryturze. Kiedy kończyła swoją opowieść, głos wiązł w gardle. Przeżywała wszystko na nowo. Jeśli uznasz to za stosowne  powiedziała  proszę, opisz to. Moi rodzice są tego warci.

Pamięci tych, którzy w okrutnych czasach potrafili pozostać ludźmi.

Komentarze