 |
Październik 1986 roku w Bieszczadach był wyjątkowo zimny i wietrzny. Ciężkie, ołowiane chmury wisiały nad górami, a przenikliwy wiatr przeszywał człowieka do szpiku kości. Dla żołnierzy WOP patrolujących granicę w okolicy nie było litości bez względu na pogodę musieli wyjść na służbę.Pogoda pogarszała się z godziny na godzinę. Najpierw wzmógł się wiatr, a potem zaczął padać deszcz ze śniegiem. Żołnierze naciągali czapki na uszy i zarzucali brezentowe pałatki. Trasę wzdłuż Sanu znali na pamięć. Choć dochodziła dopiero szesnasta, mrok gęstniał z każdą chwilą.
Nagle zauważyli coś dziwnego. Z pobliskiego lasu dochodziły błyski jakby ktoś dawał sygnały. Ściągnęli broń z ramion. Lornetka niewiele dała, było zbyt ciemno. Wiedzieli jednak, że to, co widzą, nie jest wytworem sił natury. Ktoś wyraźnie chciał coś przekazać. Postanowili obejść las, aby nie spłoszyć ewentualnego sprawcy. W pewnym momencie rozdzielili się.Kiedy dotarli na miejsce, stanęli jak wryci. Na skraju polany znajdował się mały kopczyk ziemi, a wbity w niego krzyż świadczył o pochówku. Na kawałku pnia siedział człowiek. W podziurawionej puszce po konserwie paliła się świeca, której płomień, smagany podmuchami wiatru, tworzył złudzenie migających znaków.
To był „Brodacz” znany im dobrze miejscowy drwal, samotnik i dziwak. Mieszkał sam, na odludziu. Ale co robił tutaj? Kto spoczywał w tej leśnej mogile? Nie musieli pytać. Drwal, jakby czytał w ich myślach, mówił powoli, ważąc każde słowo, jakby chciał, by zapamiętali je na zawsze.Oleńka tu leży. Dziś rocznica, jak ją zamordowali…Mieszkali my w tej samej wsi, tylko na przeciwległych końcach. Planowali my ślub. Aż przyszły te przeklęte czasy. Sąsiedzi odwrócili się od Polaków. Zaczęły się mordy, grabieże, gwałty. Z Oleńką spotykaliśmy się potajemnie, bo za zadawanie się z Polakiem groziła jej śmierć. Jej trzech braci było w UPA, ojciec w SKW, matki nie miała zmarła, gdy miała trzy lata.
Za wsią był jar, zarośnięty i niedostępny. Tam my się spotykali. Pewnego ranka ojciec znalazł w obejściu kartkę wyrok śmierci, pisany na maszynie. Ojciec twierdził, że to czcze pogróżki, że nikomu krzywdy nie zrobił i nie zamierza uciekać. Wieczorem, podczas wieczerzy, ktoś zapukał do okna. To była Oleńka. Musicie uciekać wyszeptała. Jutro wieczorem przyjdą was mordować.
Podsłuchała rozmowę braci dom miał być spalony, rodzina wybita. Matka wpadła w panikę, młodsze siostry płakały, tylko ojciec zachował zimną krew. Poprosiłem wtedy Oleńkę, by uciekła z nimi. Tu się urodziłam i tu będę czekać na ciebie zawsze odpowiedziała.Nazajutrz przed świtem wóz powiózł naszą rodzinę do Leska. Potem osiedlili my się pod Rzeszowem. Minęło kilka lat. Nie mogłem już dłużej czekać wróciłem na ojcowiznę. Z domu zostały tylko zgliszcza. Spod spalonych belek wyciągnąłem żeliwny garnek. W nim matka smażyła powidła. Wiatr hulał wśród poskręcanych od ognia jabłoni. Nie było czego szukać.
Pracę znalazłem w leśnictwie. Cały czas miałem nadzieję, że odnajdę Oleńkę. Chodziłem, pytałem, szukałem po urzędach. W końcu dowiedziałem się, że w okolicach Wetliny mieszka ktoś, kto może coś wiedzieć. Nie czekałem. Znajomy wozak zawiózł mnie pod wskazany adres. Rozpoznałem go od razu sąsiad Oleńki. Jak przetrwał, Bóg raczy wiedzieć. On także mnie poznał. Zaprosił do stołu. Postawił butelkę bimbru i kiełbasę. Nie wytrzymałem, nerwy puściły. Złapałem go za koszulę.Mów, gdzie Oleńka! W oczach sąsiada zobaczyłem łzy. Usiadłem przy stole i wypiłem duszkiem szklankę samogonu. Wtedy Fiodor zaczął mówić. Kiedy sotnia przyszła wymordować rodzinę, zastała pusty dom. Ktoś doniósł, że młoda dziewczyna szła w stronę ich obejścia. Otoczyli dom, wyprowadzili Oleńkę. Skrępowali jej ręce, oblali plecy naftą, powróz przywiązali do konia i podpalili. Pędzili ją jak żywą pochodnię aż pod las, tam porzucili umęczone ciało. Ojciec i bracia patrzyli w milczeniu, nie reagując.Nazajutrz, pod wieczór, Fiodor odnalazł zwłoki. Pochował ją pod lasem, tam gdzie została.
Jutro pokażę ci to miejsce dodał. Byłem tam już o świcie. Rwałem ziemię palcami, jakbym chciał ją wskrzesić. Postawiłem krzyż i tabliczkę. A teraz idźcie już powiedział do żołnierzy. W rocznicę śmierci Oleńka rozmawia ze mną. Mamy sobie jeszcze wiele do powiedzenia.Dopiero wtedy żołnierze zauważyli na krzyżu tabliczkę, wyrzeźbioną cyrylicą: „Oleńka 1926–1946”. Była w ich wieku.
Oddalili się w milczeniu. W Dzień Wszystkich Świętych zapalili znicz na jej grobie.
Tak było w Bieszczadach…
Komentarze
Prześlij komentarz