Jasiel 1946 - tragiczny los strażnicy WOP i zbrodnia UPA

 

Jasiel, marzec 1946 roku

Śnieg skrzypiał pod butami wartowników. Strażnica w Jasielu trwała w ciszy, jak samotny punkt na granicy   otoczona lasem, odcięta od świata. 20 marca nad ranem ciszę rozerwał huk. Sotnie UPA „Chrina” i „Stiacha” uderzyły z zaskoczenia. Strzały odbijały się echem od zlodowaciałych stoków.Żołnierze WOP bronili się do końca. Strzelali, dopóki w magazynkach nie została ani jedna kula. Potem  nie mając wyboru – podnieśli ręce. Byli przekonani, że trafią do niewoli. Związano ich kablami telefonicznymi. Kolumną poprowadzono w stronę lasu, w stronę wąwozu. Z każdym krokiem cisza stawała się cięższa, przerywana tylko chrzęstem śniegu i chrapliwymi rozkazami.

Szer. Paweł Sudnik szedł wśród towarzyszy. Miał świadomość, że finał będzie jeden. Z tyłu, w głowie, dudniło mu jedno zdanie: Nie tak miało się to skończyć. Na dnie wąwozu czekała śmierć. Pierwsze strzały padły szybko. Ciała jeńców zaścielały białe zbocza, krew zabarwiała śnieg. Strzały w tył głowy, jeden po drugim. Sudnik patrzył. Kazali mu rozebrać się do naga. Poczuł lodowaty podmuch wiatru na skórze. Ręce znów skrępowali. I wtedy  wbrew wszystkiemu podjął decyzję. Zerwał się nagle, jakby wyrzucony sprężyną. Skoczył w bok, wprost między drzewa. Huknęły strzały, krzyki poderwały ptaki z gałęzi. Poczuł, jak coś rozcina mu ucho, gorący ból przeszył głowę  ale biegł dalej. Las przyjął go w swoje objęcia. Krył się za grubymi pniami, czołgał po śniegu, osuwał w zagłębieniach. Banderowcy klęli głośno, tropili, ale poszli w innym kierunku. Sudnik, drżąc z zimna, schował się pod młodym świerkiem, przysypanym puszystym śniegiem. Leżał, słysząc własne serce i chrzęst kroków, które w końcu ucichły. Zmarzniętymi palcami manipulował przy kablach. Supeł ustąpił. Ręce były wolne. Ruszył dalej, przedzierając się przez las. Śnieg chrzęścił, a on walczył z otępieniem. Po wielu godzinach marszu, na skraju lasu ujrzał dzieci. Ścinały gałązki brzóz na miotły. Zatrzymał się przed nimi   nagi, wychudzony, blady. Dzieci stanęły jak wryte. Patrzyły na niego szeroko otwartymi oczami: biały jak duch, ale bez skrzydeł  więc nie anioł. Co to za wieś?  wyszeptał chrapliwie. Jaworowa Wola… – odpowiedziały cicho.

Sudnik poprosił, by zawołały ojca. Czekał, drżąc z zimna. Kiedy nadeszli  mężczyzna i kobieta  przynieśli ubranie i buty. To był Wojciech Szwab z żoną. Uratowali mu życie. Nazajutrz furmanka zawiozła go do sołtysa w Bukowsku, Jana Grzesia. Stamtąd, przez Szczawne-Kulaszne, trafił do ludzi z kolejowej SOK, a wreszcie do sztabu 34. pułku piechoty w Sanoku. Potem  do szpitala w Rzeszowie. Kiedy 18 czerwca 1946 roku komisja wojskowa wróciła z nim na miejsce kaźni, Sudnik stanął nad wąwozem. Ciała towarzyszy spoczywały w płytkich mogiłach. Wydobyto 67 żołnierzy   sześciu oficerów i pięciu milicjantów. Dwudziestu nadal brakowało.

Sudnik patrzył na to w milczeniu. Wiedział, że cudem ocalał.



Komentarze