 |
Dwa miliony ludzi. Ludzi, o których historia milczy. Ich ich twarze blakną na pożółkłych fotografiach, ich głosy cichną wraz z odchodzeniem ostatnich świadków tamtych czasów .A jednak oni nie zniknęli. Żyją w rodzinnych opowieściach. W starych zdjęciach trzymanych w szufladach. W pamięci dzieci i wnuków, którym przekazali swoje wspomnienia. Na
przedwojennych wschodnich kresach Rzeczypospolitej życie miało swój
rytm. Wiosną orano pola, latem zbierano zboże, jesienią robiono zapasy,
zimą siadano przy piecu i opowiadano historie. Ludzie żyli blisko
siebie, znali się od pokoleń. Przy drogach rosły stare lipy, a na
cmentarzach leżeli co którzy odeszli z tego świata. Wszystko miało swoje
miejsce. I wydawało się, że tak będzie zawsze. Aż przyszła pierwsza
straszna noc. Najpierw ktoś zobaczył łunę ognia nad sąsiednią wsią.
Potem przyszli ludzie brudni, poranieni, którzy mówili o bestialskich
mordach. Mówili, że to sąsiedzi. Że to oddziały banderowców gwałcą, palą i mordują. Nie wszyscy wierzyli. Do czasu.
Bo
kiedy nadeszli otoczyli wieś tak, żeby nikt nie mógł uciec. Najpierw
podpalili stodoły. Ludzie wybiegali w noc prosto w objęcia śmierci.
Szczęśliwi ci którzy padli od kul. Matka jednego z dzieciaków zdążyła
tylko chwycić je za rękę. Drugie zostało w domu. Krzyczało. Ojciec
próbował wrócić, ale żar był tak ogromny że spalił mu twarz… Odwrócił
się i już nie zdążył uciec. Padł od ciosu siekier. Ktoś inny biegł przez
pole i potknął się o ciało sąsiada. Ktoś ukrył się w zbożu i leżał tam
bez ruchu, słysząc wszystko krzyki, płacz i błagania o litość. To
były noce, po których nie zostawało nic. Tylko popiół i ciała. Ci,
którzy przeżyli, uciekali do lasów. Spali na ziemi, w strachu, że śmierć
znów ich znajdzie. Nie rozpalali ognia. Nie mówili głośno. Bali się
nawet własnego oddechu. Jeśli coś ocalało to wszystko było rozkradzione.
Żyli w ciągłym strachu. Po wojnie przyszło polecenie: wyjechać.
Pakowali
więc to, co zostało z życia. Kilka rzeczy, które dało się unieść. Ktoś
zabrał obraz ze ściany. Ktoś inny garść ziemi zawiniętą w chustkę.
Trochę mąki i ziemniaków sprytnie ukrytych przed grabieżcami. Na
cmentarzu ktoś uklęknął ostatni raz..i odmówił modlitwę… Na stacji czekał pociąg.
Stały tam odkryte wagony lory. Na jednym wagonie tłoczyło się kilka rodzin.
Dzieci spały na pierzynach. Dorośli siedzieli, trzymając je blisko siebie.
Po kilku dniach zaczęli budować szałasy na wagonach. Z desek, gałęzi z kijów.
Przykrywali je kocami, workami lub płótnem. Kiedy padał deszcz, ochrona była zbyt słaba. Nic nie mogli poradzić. Pociąg
często zatrzymywał się w polu. Na dzień. Na dwa lub trzy. Wtedy ludzie
schodzili na ziemię. Rozpalali ogniska. Gotowali ostatnie resztki
jedzenia. Rwano trawę dla bydła. Nie było gdzie się umyć. Ciągle brakowało wódy. Nie było zmiany odzieży. Brud wchodził pod skórę. Ubrania przyklejały się do ciała. Włosy sklejały się potem i kurzem. Pojawiła się wszawica.
Ludzie drapali się do krwi. Nie mogli spać. Dzieci płakały. Choroby przyszły szybko. Gorączka. Osłabienie. Najstarsi nie mieli już sił. Umierali w ramionach najbliższych. Kiedy
pociąg się zatrzymywał, wynoszono ich ciała. Kopano grób gdzieś obok
torów. Robiono krzyż z patyków. Czasem ktoś szeptał modlitwę. Czasem nie
było już nawet sił na słowa. Pociąg ruszał dalej
a oni zostawali. Trzy
tygodnie drogi. Trzy tygodnie bez domu, bez pewności, czy to się kiedyś
skończy. Tak naprawdę nie wiedzieli dokładnie jaka jest data i jaki
dzień tygodnia. Liczyło się tylko to, żeby przetrwać kolejną noc i
kolejny dzień. W końcu pociąg zatrzymał się w okolicach Wrocławia. Kazano wysiadać. Ludzie schodzili powoli. Jakby nie wierzyli, że to już. Tu wszystko było inne. Wszystko obce.
Dziś ich głosy cichną coraz bardziej. Tamci
repatrianci z Kresów mówiący swoją śpiewną, mową — odchodzą powoli,
jeden po drugim. Zostało ich tak niewielu, że można ich policzyć na
palcach.
Ale oni nie znikają. Bo zostawili coś więcej niż wspomnienia. Zostawili pamięć, która nie umiera.
Żyją w opowieściach przekazywanych ze ściśniętym gardłem.W słowach, które dzieci zapamiętały, choć nie zawsze wtedy rozumiały ich ciężar.W ciszy, która zapadała, gdy rozmowa schodziła na „tamte czasy”.Ich dzieci pamiętają. Ich wnuki pamiętają.Pamiętają nie tylko ból — ale i siłę.
Nie
tylko stratę ale i to, że można zacząć od zera i dalej żyć. Nie tylko
śmierć — ale i życie, które mimo wszystko zwyciężyło. Bo zabrano im
domy. Zabrano ziemię. Zabrano groby bliskich.
Ale nie zabrano im tego, kim byli.m I może właśnie w tym jest najgłębszy sens ich drogi: że człowiek może zostać wyrwany z własnej ziemi, może iść przez ogień, głód i strach,może zostawić za sobą wszystko a jednak nie stracić siebie.Dopóki ktoś wypowiada ich historię,dopóty oni żyją.
I to jest ich ciche zwycięstwo nad zapomnieniem.
Foto. Archiwum NAC.
Niektórzy z twoich gości mogą zobaczyć tutaj reklamę,
jak również panel Prywatność&Ciasteczka na dole strony.
Możesz całkowicie usunąć reklamy rozszerzając subskrypcję do jednego z naszych płatnych planów.
Blog na WordPress.com. Autor motywu: Anders Noren.
Dodaj komentarz