Klasztor w Komańczy: Inwigilacja i podsłuchy u Prymasa

 

Komańcza  niewielka miejscowość położona na skraju Bieszczadów – stała się ostatnim miejscem internowania Prymasa Tysiąclecia. Tu władza próbowała go uciszyć. Tu też, w milczeniu, dojrzewała duchowa wolność narodu. W latach 1955–1956, w czasach komunistycznej Polski, kardynał Stefan Wyszyński, prymas Polski, został internowany przez władze państwowe. Jego ostatnim miejscem pobytu był klasztor w Komańczy – surowy, odizolowany, otoczony mgłą i lasami Bieszczadów. Celem władz było jedno  uniemożliwić prymasowi kontakt z ludźmi i ograniczyć jego wpływ. Przebywał tu pod opieką sióstr nazaretanek, ale obserwowano każdy jego krok. Do pokoju kardynała podstępnie podłączono podsłuchy. Instalację wykonano w sierpniu 1955 roku, jeszcze przed jego przyjazdem. Funkcjonariusze przedstawili się siostrom jako filmowcy, którzy mieli kręcić materiał o generale Świerczewskim.

Mgła spływała z gór od samego rana, gęsta i ciężka, wypełniając dolinę aż po mur klasztoru. Siostry chodziły po ogrodzie cicho, a każdy ich krok odbijał się echem w pustych krużgankach. Cisza zdawała się patrzeć na wszystko, co działo się w tym miejscu, gdzie przebywał kardynał Wyszyński  człowiek niezłomny, spokojny i pogodzony z losem. Kilka dni przed jego przyjazdem w miejscowym leśnictwie zadzwonił telefon. Nakazano zatrudnić dwie nowe osoby  kobietę i mężczyznę. Nadleśniczy zapytał o ich kwalifikacje, lecz natychmiast go uciszono. Kwaterunek otrzymali tuż obok klasztoru. Oficjalnie mieli porządkować las i mierzyć drzewa, w rzeczywistości obserwowali kardynała. Codziennie pojawiali się w okolicy, sprawdzając każdy szczegół  co robią siostry, co robi Wyszyński, śledzili każdy jego ruch. Pewnego ranka zauważono ślady w błocie prowadzące z ogrodzenia w las, a potem nagle urywające się. Jakby ktoś patrzył, a potem znikał bez śladu. W górach każdy szelest coś znaczy  mówił kardynał, patrząc przez okno.  Ale prawda nie boi się cienia.

Kilka dni później w ogrodzie znaleziono notes, wilgotny od mgły. W środku znajdowały się urwane zapisy maszynowe: „Obiekt utrzymuje kontakt z ludnością. Pisma religijno-patriotyczne. Wpływ rosnący. Trzeba ograniczyć swobodę ruchu.”Notes trafił do pokoju kardynała.Spalić powiedział spokojnie. Tego samego wieczora ktoś widział cień kobiety z leśnictwa, która skradała się przy furtce, ukrywając coś w dłoni. Po chwili zniknęła w ciemności, jakby rozpłynęła się we mgle.Nie wiadomo było, co to było, ale jedno było pewne – każdy ruch kardynała i wszystkich wokół był obserwowany i notowany. Mijały miesiące. Kobieta z „leśnictwa” nie przyszła do pracy, a jej towarzysz milczał przez kilka dni, po czym też zniknął  kilka dni przed samym zwolnieniem kardynała Wyszyńskiego z Komańczy. Nikt nie wiedział, dokąd poszli ani co się z nimi stało. W klasztorze pozostała cisza  jakby ktoś wciąż czuwał.Ale wolność nie jest dana raz na zawsze  trzeba o nią dbać słowem i odwagą. Kardynał Stefan Wyszyński mówił:
„Nie wystarczy urodzić się człowiekiem  trzeba nim być.”

Zdjęcie archiwum NAC