Dwernik 1945: Brutalny mord UPA na rodzinie Radwańskich

 

Wiatr szarpie gałęziami samotnych drzew, jakby próbował coś opowiedzieć  historię zapomnianą, historię wymazaną. Tam, gdzie powinny być mogły, gdzie drewniane krzyże miały przypominać o tych, którzy odeszli w męce, nie ma dziś nic. Tylko trawa, kamienie i cisza, która zdaję się krzyczeć. Groby, które miały być świadectwem tej pamięci, zniknęły  jakby nigdy ich nie było. Jakby nikt nigdy nie istniał. Jakby nie było tamtych nocy pełnych krzyków, nie było śmierci, bólu i ognia. Jakby ziemia chciała ukryć zbrodnię, wchłonąć krew i zepchnąć przeszłość w otchłań zapomnienia.

Świt nad Dwernikiem był posępny, mgła unosiła się nad górami , otulając wioskę ciężką, lepką ciszą. Był 24 kwietnia 1945 roku. Wojna odbiegała końca, ale ziemie te wciąż drżały od nienawiści i strachu. Podporucznik z Posterunku Milicji Obywatelskiej w Wołkowyi otrzymał zgłoszenie o makabrycznym odkryciu. Miejscowy leśniczy, znalazł ciała rodziny Radwańskich. Milicjant, w towarzystwie kilku ludzi, podjechał konno pod zrujnowane gospodarstwo. Już z daleka czuć było zapach krwi. W chacie panował martwy spokój, jedynie muchy krążyły nad nieruchomymi postaciami. Podłoga była zbrukana krwią. Porucznik zaciśniętymi pięściami powstrzymywał mdłości. Widok był zbyt okrutny – ciała leżały bezładnie, porozrzucane niczym szmaciane lalki.

Wymordowana została rodzina:

1. Józef Radwański, ojciec rodziny, lat 38.

2. Zofia Radwańska, matka, lat 31.

3. Maria Radwańska, córka, lat 15.

4. Zygmunt Radwański, syn, lat 10.

5. Waleria Radwańska, córka, lat 4.

6. Genowefa Radwańska, córka, lat 1.

7. Maria Radwańska, matka Józefa, lat 65.

Józef Radwański miał otwarte oczy, jakby wciąż nie wierzył w to, co się stało. Jego ręce były związane sznurem, a palce rąk i nóg odcięte, porozrzucane po izbie. Jego twarz była zmasakrowana tępym narzędziem, a na piersi widniała głęboka rana.

Zofia, jego żona, leżała przy drzwiach z rozciętą piersią, tuląc w ramionach maleńką Genowefę. Krew zastygła na jej sukni, a jej twarz zastygła w wyrazie przerażenia. Genowefa miała poderżnięte gardło, a jej maleńkie dłonie były odcięte u nasady.

Maria, piętnastoletnia dziewczyna, leżała twarzą do ziemi, jej włosy były splątane we krwi. Miała głębokie cięcia na plecach, jakby oprawcy bawili się jej cierpieniem. Zygmunt, dziesięcioletni chłopiec, miał powyłamywane palce, a jego dłonie były obdarte ze skóry. Oczy zastygły w przerażeniu, usta otwarte w niemej prośbie o ratunek.

Waleria, czteroletnia dziewczynka, została przybita do podłogi nożami, jej małe paluszki były ucięte. Jej martwe oczy były szeroko otwarte, jakby nie zdążyła zrozumieć, dlaczego to się dzieje.

Matka Józefa, Maria, 65-letnia staruszka, miała roztrzaskaną czaszkę. Jej ciało było zakrwawione, a na plecach widać było liczne rany od bagnetów. Jej dłonie, wyciągnięte w geście obronnym, były posiekane ostrzami.

Milicjant zacisnął dłonie na kolbie pistoletu. Wiedział, kto to zrobił. Znał bestie, które od miesięcy siały terror w okolicy. Ludzie mówili o nich szeptem – Banderowcy. Grupa, która nie przyjmowała końca wojny, walczyła do upadłego, mszcząc się na niewinnych.

Spalić nie zdążyli  rzekł leśniczy cicho, patrząc na dom.  Chcieli tylko cierpienia.

Porucznik wstał. Spojrzał na swoich ludzi. W ich oczach nie było strachu, tylko gniew.

Pogrzeb odbył się dwa dni później. Miejscowi, pomimo strachu, przyszli pożegnać rodzinę Radwańskich. Trumny ustawiono na wiejskim cmentarzu, Ksiądz modlił się cicho, jego głos drżał od emocji. Kobiety płakały, mężczyźni stali w milczeniu, zaciskając dłonie w pięści.

Doły wykopano tuż obok siebie, aby rodzina spoczęła razem, tak jak żyła. Na grobach ustawiono drewniane krzyże, w pośpiechu zrobione przez miejscowego cieślę. Ktoś położył na trumnach pierwsze polne kwiaty, jedyne, jakie udało się znaleźć wczesną wiosną…



Komentarze