 |
A gdy już wydawało się, że ocaleje ten zakątek świata, z widłami tryzuba w ręku wkroczył szatan.
Zasiał nienawiść i wzrosła na kamieniu, a fałszywi prorocy święcili noże, choć Bóg w ikonostanie płakał przerażony nocą.
Kłusowano na ludzi, dzieląc ich toporem na dwa narody, chociaż tą samą skalistą ziemię przez wieki orali na co dzień.
Szedł exodus, a za nim bezludne domy porywał potop i spłynął bieszczadzkich wsi łun ognia i popiołu potok…
W dali czerwieniały łuny. Gorzki swąd spalenizny dolatywał do wsi.
Nasi znów giną powiedział któryś z gospodarzy. Siedzieli na skraju lasu, czekając na
resztę. W tym samym czasie ktoś zapukał do jednej z chat. Tatuś wstał,
otworzył drzwi, a mamusia nas budziła i mówiła:
Wstawajcie dzieci, będziemy się modlić, bo będziemy umierać.Baliśmy się bardzo, zaczęliśmy wszyscy płakać. A ten Ukrainiec powiedział: Do
wsi dotarli późnym wieczorem. Ojciec ukrył nas w krzakach malin. Sam
poszedł na zwiady. Po pół godzinie wrócił z dobrą wiadomością. Mamy niepostrzeżenie wślizgnąć się do
stodoły. Po kwadransie byliśmy pod dachem. Skrzypnęły drzwi, w zupełnych
ciemnościach ktoś wszedł do środka. W rogu zapalił kaganek. Pierwsze co
zobaczyłam, to garnek pełen pierogów i mleko. Kiedy najedliśmy się do syta, wujek
oznajmił, że nie możemy tu zostać. Nie ma dnia, by do jego kuźni nie
zaglądali upowcy. Często też korzystają ze stodoły. Biorą siano, a bywa,
że i nocują. Opatrzność chyba czuwała nad nami. Cały
następny dzień spędziliśmy na nasłuchiwaniu tentu końskich kopyt. Pod
wieczór wraz z wujkiem do stodoły wszedł młody chłopak.To wasz przewodnik oświadczył wujek. Zaprowadzi
was bezpiecznie do partyzanckiego oddziału. Tu nie jesteście
bezpieczni. W każdej chwili mogą was znaleźć, a wtedy lepiej nie myśleć. Mama przeżegnała się. Zaopatrzeni w
żywność i ubrania udaliśmy się z naszym przewodnikiem na wędrówkę.
Chłopak kluczył leśnymi duktami, przez najbardziej dzikie odstępy. Po
kilku godzinach marszu dotarliśmy do partyzanckiego obozu.
Takich rodzin jak nasza było tu kilkanaście. Wśród nich nasi sąsiedzi. Wszyscy, którzy zdołali uratować się z pogromu. Obóz był doskonale strzeżony. Dzień i noc czuwały warty. Ojciec dołączył do oddziału. Mama pracowała w kuchni. Przez kilka tygodni żyliśmy partyzanckim trybem. Pewnego dnia do dowódcy przyszedł łącznik. Był to kuzyn taty z Leska. Pracował dla Niemców. Miał przepustki i mógł poruszać się po całym terenie. Zarządzał folwarkiem, który zaopatrywał III Rzeszę w żywność. Przy następnej wizycie zaopatrzył rodziców w potrzebne dokumenty.
Znów niepewni jutra udaliśmy się w nieznane. Wieczorem byliśmy na miejscu. W zabudowaniach gospodarczych dostaliśmy ciasną komórkę. Ojciec pracował w stajni, a mama w ogrodzie. My, jako małe dziewczynki, kręciłyśmy się wokół kuchni. Zawsze wpadło coś dobrego do jedzenia. Tak minął rok. Skończyła się wojna. Rosjanie ograbili folwark ze wszystkiego. Rodzice przenieśli się do Sanoka. Tu było w miarę bezpiecznie. Co rusz dochodziły informacje o zbrodniach UPA. Ojciec pracował wtedy na kolei. Kolejne transporty repatriantów jechały na zachód. I on uległ pokusie. Namówił mamę na wyjazd. Nasz majątek składał się z kilku walizek i jutowych worków. Nasza podróż do „ziemi obiecanej” trwała prawie dwa tygodnie. Pociąg stawał na przeróżnych stacjach, przepuszczając wojskowe składy. Czasem zatrzymywał się w polu. Wtedy ludzie wychodzili na zewnątrz i rwali trawę dla bydła. W końcu dotarliśmy na miejsce. Na odrapanej tablicy widniał napis Opole. Nastał kres naszej tułaczki. Wędrowaliśmy przez ulice zasypane gruzem. Mieszkania w centrum były pozajmowane. Dopiero na peryferiach znaleźliśmy domek z ogródkiem. Nikt nie zamieszkał tam z jednego powodu w dachu była ogromna dziura po bombie, która przebiła strop, lecz nie eksplodowała. Taką relację zdała nam sąsiadka, która mieszkała za płotem. Mimo wszystko rodzice postanowili tam zamieszkać. Tata nie był w ciemię bity. Już na drugi dzień wziął się za naprawę dachu, a po tygodniu nie było śladu. Domek był naprawdę śliczny – cztery pokoje, łazienka, kuchnia. To luksusy, których do tej pory nie znaliśmy. Do tego piękny ogród.
Tata podjął pracę na kolei, a mama w szkolnej stołówce. Mijały lata. Rodzice tęsknili za rodzinnymi stronami. Na początku lat 70. postanowili, że wakacje spędzimy w Bieszczadach. Po ponad ćwierć wieku mieli stanąć w miejscu, gdzie się urodzili. Kilkanaście godzin jazdy. Wypakowana po brzegi Syrenka zajechała na brzeg zalewu. Tam, pod taflą jeziora, była ich wieś Telesnica Sanna. Rodzice długo wpatrywali się w toń. Na ustronnej polanie rozbili namiot. Razem z siostrą wzięłyśmy się za kolację. Las szumiał tak jak kiedyś. Wróciły straszne wspomnienia.
Nazajutrz wraz z rodzicami poszliśmy
odszukać gawrę, która tamtego tragicznego dnia dała nam schronienie.
Dość długo kluczyliśmy las zmienił się, zarosły nie ścieżki, którymi
chadzali dawni mieszkańcy. W końcu udało się. Stanęliśmy pod sędziwą
jodłą. Ojciec z brezentowego plecaka wyciągnął dwa woreczki. Do każdego nabrał kilka garści ziemi.
Kiedy z mamą odejdziemy, tę ziemię macie rozsypać na naszych mogiłach.
Kilkanaście lat później spełniłam jego wolę. Bieszczadzka ziemia użyźniła mogiłę, w której spoczął. Kilka lat później dołączyła do niego mama. I tu została spełniona wola ojca.
Odeszli z tej ziemi, lecz nigdy nie wymazali jej z pamięci…
Foto Archiwum IPN
Komentarze
Prześlij komentarz