Dom widmo w Bieszczadach

 

Wspólną letnią eskapadę w Bieszczady planowali od jesieni. Byli paczką zgranych przyjaciół studiujących na różnych uczelniach w stolicy. Łączyła ich jedna pasja  Bieszczady. Połowa lat 60. ubiegłego wieku nie bardzo sprzyjała adeptom gór. Nie było łatwo o sprzęt turystyczny, który zdobywali sobie tylko wiadomymi drogami. Całą zimę, w chwilach wolnych od nauki, planowali trasy i omawiali każdy szczegół wyprawy. Trasa miała biec z dala od wytyczonych szlaków. Biwak mieli rozbijać tam, gdzie zastanie ich noc. Wreszcie przyszedł upragniony dzień wyjazdu. Obładowani jak wielbłądy, wczesnym rankiem w komplecie zjawili się na dworcu. Po całym dniu podróży w ciasnych, dusznych wagonach odetchnęli wreszcie bieszczadzkim powietrzem. Rozklekotana ciężarówka, która jechała w kierunku Ustrzyk, zabrała całą ferajnę na pakę. Kierowca, rewelacyjnie znający okolicę, wskazał im małą polanę, gdzie mogli się rozbić. W zupełnych ciemnościach wbijali śledzie do namiotu. Byli zmęczeni, ale szczęśliwi. Rankiem, po śniadaniu, które smakowało wyśmienicie, ruszyli w góry. Pogoda była cudna, powietrze falowało nad łąkami, a w górze niósł się ptasi śpiew. Górskie strumienie gasiły pragnienie. Tak mijały kolejne dni. Według rozpisanej marszruty mieli przejść w okolice pasma Otrytu. Stamtąd mieli kierować się w stronę cywilizacji. Słońce grzało niemiłosiernie, gdy w oddali dostrzegli coś ciemnego na horyzoncie. To nie wróżyło nic dobrego  nadciągała potężna burza.

Znajdowali się na ogromnej polanie, gdy zerwał się silny wiatr. O rozbiciu namiotów nie było mowy. Wiedzieli, że burza w górach to nie przelewki. Ktoś dostrzegł na skraju lasu opuszczoną chałupę. Nic lepszego nie mogło ich spotkać. Chałupa przedstawiała co prawda opłakany widok  w oknach brakowało szyb, drzwi wisiały ledwo na zawiasach  ale dawała ochronę przed burzą. Robiło się coraz ciemniej, a wiatr dosłownie przygniatał ich do ziemi. Ciężkie krople zaczęły dudnić po strzesze, gdy byli już w środku. Pierwszą rzeczą, która ich zaskoczyła, był przeraźliwy chłód. Jeszcze kwadrans temu żar lał się z nieba, a tu czuli się jak w lodówce. Wnętrze przedstawiało opłakany widok: sprzęty gospodarskie były połamane, po kątach walały się resztki odzieży, a jedynie mała ikona z zasuszoną wiązką żółci świadczyła o tym, że kiedyś ten dom tętnił życiem.

Tymczasem burza nadciągała na dobre. Cieszyli się, że udało im się znaleźć choćby takie przytulne miejsce. Nawałnica, jakby zbierając siły, lała deszcz i wiał wiatr. Około godziny 22 przyszło apogeum. Piorun uderzył kilkanaście metrów od domu. Zamarli z przerażenia – błyskawica oświetliła wnętrze izby. Na ścianach i resztkach sprzętu dostrzegli plamy zaschłej krwi. Kolejna błyskawica utwierdziła ich w przekonaniu, że to, co widzą, nie jest wytworem ich wyobraźni. Burza rozszalała się na dobre. Nigdy w życiu nie przeżyli czegoś podobnego. Siedzieli w zupełnych ciemnościach, wtuleni w siebie. W pewnym momencie usłyszeli głosy. Najpierw były to okrzyki, wiatr zagłuszał jednak słowa, więc nic nie mogli zrozumieć. Potem usłyszeli płacz i jęki. Turkot wozu i cwał końskich kopyt dopełnił grozy sytuacji. Drzewa łamały się jak zapałki.

Przy takiej nawałnicy chałupę, w której się zatrzymali, powinno roznieść w drobny mak. Zauważyli jednak, że pomimo ogromnej burzy, braku szyb i nieszczelnych drzwi, ani jeden podmuch wiatru nie wpadł do środka. Nawałnica ucichła po północy. Do rana nikt nie zmrużył oka i nikt się nie odezwał. Rankiem, skoro świt, wszyscy wyszli na zewnątrz. Okolica wyglądała jak po bitwie. Postanowili jak najszybciej opuścić to miejsce. Tylko jeden z nich postanowił bliżej przyjrzeć się wnętrzu, gdzie spędzili upiorną noc. Ciekawość nie dawała mu spokoju. Pod belką podtrzymującą powałę dostrzegł metalowego orzełka. Zawinął go w chusteczkę i wyszedł. Do szybkiego marszu nie trzeba było nikogo zachęcać. Do wsi mieli godzinę drogi. W małym wiejskim sklepiku piwo smakowało jak nigdy. Ekspedientka okazała się osobą nadzwyczaj rozmowną. Nikt jednak nie poruszał tematu nocnej grozy.

Luźna rozmowa zeszła na temat tego, co działo się tu tuż po wojnie. „Pamiętam jakby to było wczoraj” – zaczęła swoją opowieść korpulentna kobieta. Ukraińskie sotnie niepodzielnie rządziły na tym terenie. Krew lała się tu codziennie. Wojsko ich tropiło, a oni zapadali się pod ziemię. Niedaleko stąd, na polanie, mieszkała kobieta z mężem i dwójką dzieci. Była szeptuchą  ziołami leczyła, a mówiono, że i zaklęcia znała. Ludzi z najgorszych chorób wyciągała. Miała dwie córeczki, śliczne jak aniołki. Ci z lasu wieczorami ją brali   zakładali worek na głowę i wywozili do leśnych szpitali. Tam leczyła rannych i chorych. Przychodzili też po maści i zioła dla potrzebujących. Pewnego dnia do chyży doczołgał się ciężko ranny żołnierz. Ukryli go na strychu, głęboko w sianie. Ranny majaczył i kaszlał. Wieczorem przyszli po nią, by zabrać ją do szpitala. Usłyszeli kasłanie nad sufitem. Dzieci ginęły pierwsze, na oczach matki. Na końcu zamordowali polskiego żołnierza. Nie kryli się ze swoją zbrodnią.

Mówili, że spotka to każdego, kto będzie pomagał Wojsku Polskiemu. Śmiali się, że umierająca matka rzuciła na nich klątwę – mieli umierać w męczarniach, tak jak jej rodzina. Dom po dokonanej zbrodni oczywiście spalili. Po kilku dniach okolicą wstrząsnęła ogromna eksplozja. Ogromny słup ognia i dymu wzbił się w niebo. Co się tam stało? Padło pytanie ze wszystkich niemal ust. „Ano, podobno ci, którzy w mordzie uczestniczyli, furmanką miny wieźli. Mieli założyć pułapkę na wojsko. Zginęli opodal domu, gdzie popełnili zbrodnię. Radzę omijać to miejsce z daleka. Dziwne rzeczy się tam dzieją”  dodała kobieta. Do sklepu wszedł mężczyzna z głęboką blizną na policzku. „Idzie transport, możecie się zabrać”  rzucił. Wyszliśmy bez słowa. Języki rozwiązały nam się w drodze do domu.

Minęły wakacje, opadły emocje. Nastał czas studiów. Jedna z koleżanek pracowała w laboratorium kryminalistycznym. Dostała orzełka do przebadania. Nie ulegało wątpliwości  zachowały się tam ślady ludzkiej krwi. Zimowe spotkania opanował jeden temat. Toczące się kamienie mogły wydawać odgłosy turkotu kół. Płacz i jęk ludzi mogły wydawać łamiące się drzewa, a zniekształcone przez wiatr dźwięki docierały do nas w tej formie. Jedynie opis zbrodni mógł się zgadzać. Błyskawica dawała światło jak lampa fluorescencyjna. Decyzja zapadła  kolejne wakacje poświęcamy na rozwiązanie zagadki. Czas zleciał szybko. Do miejsca, w którym przeżyliśmy chwile grozy, dotarliśmy przed południem. Kikuty drzew  pamiątka po ubiegłorocznej nawałnicy, studnia, szemrzący w dole strumień… Po chyży nie było ani śladu. W miejscu, gdzie stała, została kamienna podmurówka. Przecieraliśmy oczy ze zdumienia. Przeszukaliśmy dokładnie okolicę  żadnego śladu po pożarze czy rozbiórce. Jakby chałupa uniosła się i wyparowała. Z bukowych gałęzi zrobiliśmy krzyż. Dziewczyny zdjęły chustki z głów, tworząc na krzyżu biało-czerwone barwy wraz z orzełkiem. Krzyż stanął na miejscu chałupiska. Postanowiliśmy wracać, wieś ominęliśmy szerokim łukiem.

Mijały lata. Ludzie, z którymi przeżyłem te dziwne chwile, rozjechali się po świecie. Dziś jestem emerytowanym profesorem jednej z warszawskich uczelni. Wiele razy analizowałem to, co wtedy tam się wydarzyło. Żadne logiczne wytłumaczenie nie przychodzi mi do głowy.

Było już grubo po północy, gdy nasza rozmowa z panem Stefanem dobiegła końca.