Szeptucha w Bieszczadach

 

Był taki czas w Bieszczadach, że wiara ludowa mieszała się z chrześcijaństwem  tak jak dym z kadzidła miesza się z zapachem spalenizny. Dziś już nikt nie pamięta tamtych dni. Historia ta przetrwała w pamięci pewnej rodziny przekazywaną z pokolenia na pokolenie. Mówili na nią Morana. Była szeptuchą. Żyła w dolinie między Połoniną Caryńską a Szerokim Wierchem. Nie była stara  miała może czterdzieści lat  ale oczy mówiły coś innego. Opowiadali o niej różnie. Jedni, że znała Czarną Mowę, tę, co nie pochodziła ani stąd, ani z nieba. Inni, że dostała ją od śmierci, której się nie uklękła. Widziano, jak rozmawia z krukiem. Mówiono, że jej cień nie porusza się jak cień. Pewnej nocy, kiedy księżyc wisiał nad połoninami , do Morany przybiegła Jarena. Dziewczyna, była cała ubłocona, roztrzęsiona, płakała.
Marusza…  wyszeptała.  Moja siostra. Porwała ją woda. Już nie żyje. Leży… ale wygląda, jakby spała. Morana milczała dłuższą chwilę, patrząc gdzieś poza dziewczynę. Potem zapytała:
Czy twoja miłość do niej jest czysta? Tak  odpowiedziała Jarena.
Wiesz, czym jest Czarna Mowa? Wiem tylko, że może przywrócić życie. Wtedy Morana skinęła głową.
 To nie jest mowa, którą się mówi. Ją się sączy. Ona nie błaga  ona rozkazuje. To głos starszy niż cerkwie. Trzy słowa, Jareno. Tylko trzy. Ale nie wiesz, że kto przez tę bramę przejdzie. Będzie żył w dwóch światach, chyba że przyjdzie mu ocalić kolejne życie.

Rytuał odbył się nad potokiem. Ciało Maruszy leżało na mchu, w świetle księżyca. Morana stanęła w kręgu z popiołu, ziół i nasion wilczej jagody. W ręku miała czarny kamień, ten sam, który przekazywano z pokolenia na pokolenie kobietom, co znały mowę starszą niż imiona. I wyszeptała coś  dźwięk jak rdza skrobiąca żelazo, jak echo . Potem padły trzy słowa. Nikt nie potrafił ich powtórzyć. Wtedy Marusza otworzyła oczy. Spojrzała tak spokojnie, jakby nigdy nie umarła. Jarena zapłakała. Ale Morana się nie poruszyła. Tylko cień jej drgnął… inaczej, jakby chciał uciec. Marusza żyła. Jadła, mówiła, śmiała się. Ale co noc wychodziła do lasu. Wracała dopiero o świcie. Jarena ją śledziła. Stała przy starym dębie, tym, którego ludzie omijali, bo ponoć tam Łopucha widywano. Stała i szeptała  czarną mowę.Jarena znów poszła do Morany. Czy ona naprawdę żyje? Morana spojrzała jej w oczy i powiedziała:
 Żyje. Ale Czarna Mowa nie daje nic za darmo. Marusza teraz należy do tego i tamtego świata.
Musisz ją kochać taką, jaka jest. I tak żyły. Marusza nie starzała się. Dzieci Jareny rosły, a ona… wciąż taka sama. Kochała je, ale nigdy nie patrzyła im w oczy zbyt długo. A raz do roku, w dzień śmierci, zapalała świecę z czarnego wosku i szeptała trzy słowa. Słowa których nikt nie umiał powtórzyć.

Pod starym dębem wyrosła czarna paproć. Mówiono, że kto ją znajdzie i dotknie, usłyszy trzy słowa. I jeśli odpowie właściwie  może odzyskać to, co utracił. Ale jeśli nie odejdzie w czarną otchłań.Pewnej wiosny zaginął Iwko, najmłodszy syn Jareny. Poszedł po chrust i zaginął.Jarena płakała z rozpaczy, ale Marusza powiedziała tylko: Jeszcze nie czas na łzy. Zawołam go. Jeśli mnie pamięta  wróci. Poszła do lasu. Nie było jej całą noc. Ale o świcie Iwko wrócił. Ciocia śpiewała mi we śnie  powiedział i pokazała drogę. Jarena zapłakała, ale tym razem z radości. Od tamtej pory nie mówiła już Czarną Mową. Nocą nie znikała. Siadała przy ognisku, śmiała się. Tylko raz do roku zapalała świecę. Ale szept był już inny. 

A pod starym dębem wyrosły  białe paprocie. Mówiono, że kto je znajdzie, może spełnić jedno życzenie. Ale tylko,pod jednym warunkiem serce tej osoby musi być czyste…